Genel cerrahi nedir?
Genel cerrahi, adının aksine oldukça geniş ve belirli bir uzmanlık alanıdır. Ağırlıklı olarak karın bölgesindeki organların, karın duvarının, memenin, tiroid bezinin ve yumuşak dokuların hastalıklarıyla ilgilenir. Genel cerrah hem ameliyat öncesi tanı sürecini yürütür hem de gerektiğinde cerrahi müdahaleyi kendisi yapar.
Her genel cerrahi başvurusu ameliyatla sonuçlanmaz. Cerrahın ilk görevi ameliyatın gerçekten gerekli olup olmadığına karar vermektir. Pek çok hastalık takip ve tıbbi tedaviyle yönetilebilir; cerrah bu durumlarda sizi izler ya da ilgili uzmana yönlendirir.
Bazı genel cerrahlar belirli alanlarda ek uzmanlık edinmiştir: meme cerrahisi, obezite cerrahisi, kolorektal cerrahi ya da karaciğer ve safra yolları cerrahisi gibi. Şikâyetiniz bu alanlardan birine giriyorsa o konuda deneyimli bir cerrah tercih etmeniz faydalı olabilir.
Genel cerrah hangi hastalıklara bakar?
Genel cerrahi uzmanının değerlendirdiği başlıca hastalık grupları şunlardır:
- Fıtıklar: Kasık, göbek ve ameliyat yeri fıtıkları
- Safra kesesi hastalıkları: Safra taşı ve kese iltihabı
- Apandisit: Apandisin iltihaplanması
- Mide ve bağırsak hastalıkları: Bağırsak tıkanıklığı, bazı iltihabi bağırsak hastalıkları ve tümörler
- Makat bölgesi hastalıkları: Hemoroid, çatlak ve fistüller
- Meme hastalıkları: İyi ve kötü huylu meme kitleleri, meme iltihabı
- Tiroid ve paratiroid hastalıkları: Guatr, nodüller ve tiroid tümörleri
- Karaciğer, pankreas ve dalak hastalıkları
- Deri ve deri altı kitleleri: Yağ bezeleri, kistler ve kıl dönmesi
- Obezite cerrahisi ve bazı travma yaralanmaları
Bu geniş liste, genel cerrahın çok farklı şikâyetlerle karşılaştığı anlamına gelir. Şikâyetinizin hangi branşa ait olduğundan emin değilseniz aile hekiminiz sizi doğru uzmana yönlendirebilir.
Hangi belirtilerde genel cerraha gitmelisiniz?
Aşağıdaki durumlar genel cerrahi değerlendirmesi gerektirebilir:
- Kasıkta, göbekte ya da eski ameliyat yerinde ayakta durunca belirginleşen şişlik
- Yemeklerden sonra sağ üst karında tekrarlayan ağrı, şişkinlik
- Memede ele gelen kitle, meme başında akıntı ya da ciltte çekinti
- Boyun ön kısmında şişlik, yutma güçlüğü
- Makatta ağrı, kanama, şişlik
- Deride giderek büyüyen ya da ağrıyan kitleler
- Uzun süren, nedeni bulunamayan karın ağrısı
- Dışkılama alışkanlığında açıklanamayan değişiklik
Acil durumlar: Ani başlayan ve giderek artan şiddetli karın ağrısı, karında sertlik, ağrıyla birlikte yüksek ateş ve kusma, fıtık şişliğinin içeri itilememesi ve ağrılı hâle gelmesi, dışkıda ya da kusmukta kan görülmesi gibi durumlarda beklemeyin; hemen 112'yi arayın ya da en yakın acil servise başvurun. Apandisit ve boğulmuş fıtık gibi tablolar saatler içinde ciddi sonuçlara yol açabilir.
Genel cerrah hangi ameliyatları yapar?
Genel cerrahi uzmanının yaptığı ameliyatların birçoğu günümüzde kapalı (laparoskopik) yöntemle, yani küçük kesiler ve kamera yardımıyla yapılabilmektedir. Bu yöntem çoğu hastada daha az ağrı ve daha kısa iyileşme süresi sağlar; ancak her hasta ve her hastalık için uygun olmayabilir. Açık mı kapalı mı yapılacağına cerrahınız sizinle birlikte karar verir.
Sık yapılan genel cerrahi ameliyatları:
- Safra kesesinin alınması
- Apandis ameliyatı
- Kasık, göbek ve ameliyat yeri fıtığı onarımları
- Tiroid bezinin bir kısmının ya da tamamının alınması
- Meme kitlelerinin çıkarılması ve meme kanseri ameliyatları
- Bağırsak ameliyatları ve tümör cerrahisi
- Hemoroid, anal fissür ve fistül ameliyatları
- Kıl dönmesi ve deri altı kitle ameliyatları
- Obezite ameliyatları
- Mide, karaciğer ve pankreas cerrahisi
Her ameliyatın kendine özgü hazırlığı, süresi ve iyileşme dönemi vardır. Bu ayrıntılar ameliyat öncesi görüşmede sizinle paylaşılır.
Ameliyat öncesi görüşmede neler konuşulur?
Ameliyat kararı verildiğinde cerrahınızla yapacağınız görüşme, sürecin en önemli adımlarından biridir. Bu görüşmede hem bilgilendirilirsiniz hem de sorularınızı sorma fırsatı bulursunuz. Anlamadığınız hiçbir noktayı geçiştirmeyin.
Görüşmede genellikle şu konular ele alınır:
- Ameliyatın nedeni: Neden gerektiği ve alternatiflerin neler olduğu
- Yöntem: Açık mı kapalı mı yapılacağı, ne kadar süreceği
- Anestezi: Genel mi bölgesel mi olacağı; anestezi uzmanıyla ayrı bir görüşme de yapılır
- Riskler: Her ameliyatın olası riskleri vardır; bunların size özel olarak anlatılması hakkınızdır
- Hazırlık: Açlık süresi, kullandığınız ilaçların ne zaman kesileceği ya da sürdürüleceği, gerekli tetkikler
- Hastanede kalış: Kaç gün yatacağınız, günübirlik olup olmadığı
- İyileşme: Ne zaman ayağa kalkacağınız, işe dönüş ve günlük hayata uyum süresi
Görüşmenin sonunda size ameliyatı anladığınızı ve kabul ettiğinizi belirten aydınlatılmış onam formu sunulur. Bu formu okumadan ya da anlamadan imzalamayın; sormak istediğiniz her şeyi sormak için bu belge bir fırsattır.
Cerrahınıza sormanız gereken sorular
Ameliyat öncesi görüşmeye hazırlıklı gitmeniz, hem kaygınızı azaltır hem de süreci daha bilinçli yaşamanızı sağlar. Görüşmeden önce sorularınızı yazmanız iyi bir yöntemdir. Aşağıdaki başlıklar size yol gösterebilir:
- Bu ameliyat olmazsam ne olur? Bekleme ya da takip seçeneği var mı?
- Bu ameliyatı ne sıklıkla yapıyorsunuz?
- Ameliyat sonrası ne kadar ağrı beklemeliyim ve nasıl yönetilecek?
- Kalıcı bir iz kalır mı, nerede olur?
- Hangi durumlarda hastaneyi ya da sizi hemen aramalıyım?
- Ameliyattan sonra beslenmemde ve hareketlerimde nelere dikkat etmeliyim?
- Kontrol randevuları ne zaman olacak?
Kullandığınız tüm ilaçları, kan sulandırıcıları, bitkisel takviyeleri, alerjilerinizi ve daha önce geçirdiğiniz ameliyatları mutlaka söyleyin. Sigara kullanıyorsanız bunu da paylaşın; cerrahınız ameliyat öncesi süreçle ilgili size özel öneriler verecektir.
Bir yakınınızı görüşmeye getirmeniz, anlatılanları hatırlamanıza yardımcı olur. Kararınızdan emin değilseniz ikinci bir görüş almak da hakkınızdır; iyi bir cerrah bu isteği doğal karşılar.