Dahiliye uzmanı kimdir?
Dahiliye ya da iç hastalıkları uzmanı, tıp fakültesinden sonra iç hastalıkları alanında uzmanlık eğitimi almış hekimdir. Erişkin hastaların iç organlarını ilgilendiren hastalıklarda tanı koyar, tedavi planlar ve takip eder.
Dahiliye, tıbbın en geniş branşlarından biridir. Kardiyoloji, gastroenteroloji, endokrinoloji, nefroloji, hematoloji ve romatoloji gibi birçok yan dal, dahiliye uzmanlığının üzerine ek eğitimle kazanılır. Bu yüzden dahiliye uzmanı, hangi organ sisteminin sorunlu olduğunu belirleyip gerektiğinde ilgili yan dala yönlendiren bir merkez konumundadır.
Dahiliye uzmanı hangi hastalıklara bakar?
Dahiliye uzmanına başvurulan başlıca durumlar şunlardır:
- Tansiyon sorunları: Yüksek tansiyonun tanısı, takibi ve tedavi düzenlemesi
- Şeker hastalığı: Tanı, kan şekeri takibi, komplikasyonların izlenmesi
- Tiroid hastalıkları: Tiroid bezinin az veya çok çalışması, guatr
- Mide ve bağırsak şikâyetleri: Reflü, gastrit, kabızlık, ishal, karın ağrısı
- Kolesterol ve yağ metabolizması bozuklukları
- Kansızlık ve kan değerlerindeki bozukluklar
- Enfeksiyon hastalıkları: Ateşli hastalıklar, idrar yolu ve solunum yolu enfeksiyonları
- Böbrek ve karaciğer fonksiyon bozuklukları
- Nedeni belirsiz belirtiler: Halsizlik, kilo kaybı, uzun süren ateş, iştahsızlık
Birden fazla kronik hastalığı olan ve birçok ilaç kullanan hastalarda, tüm tabloyu bir arada gören dahiliye uzmanı, tedavilerin birbiriyle uyumunu sağlar.
Ne zaman dahiliye uzmanına gitmelisiniz?
Şikâyetiniz hangi branşa girdiği belli olmayan genel bir yakınmaysa, dahiliye uzmanı doğru başlangıç noktasıdır. Aile hekiminiz de sizi bu branşa yönlendirebilir.
- Uzun süredir devam eden halsizlik, yorgunluk veya açıklanamayan kilo değişimi
- Sık tekrarlayan enfeksiyonlar ya da uzun süren ateş
- Mide, bağırsak veya sindirimle ilgili süregelen şikâyetler
- Tahlil sonuçlarında yorumlanması gereken anormal değerler
- Tansiyon, şeker gibi kronik hastalıkların düzenli takibi
- Ameliyat öncesi genel sağlık değerlendirmesi
Belirtiler açıkça tek bir organ sistemine aitse, doğrudan ilgili yan dal ya da branşa gidilebilir. Emin olmadığınız durumlarda dahiliye uzmanıyla başlamak en güvenli yoldur.
Check-up nedir?
Check-up, herhangi bir şikâyetiniz olmasa bile yapılan periyodik sağlık kontrolüdür. Amacı, belirti vermeden ilerleyen hastalıkları erken dönemde fark etmek ve risk faktörlerini belirlemektir.
Bir check-up genellikle hekim muayenesi, ayrıntılı öykü alma ve kişiye uygun temel tetkiklerden oluşur. Kan sayımı, kan şekeri, kolesterol, böbrek ve karaciğer fonksiyon testleri, idrar tahlili ve gerekli görülürse görüntüleme incelemeleri sık istenen tetkikler arasındadır.
Önemli olan nokta şudur: Check-up'ın içeriği herkes için aynı değildir. Yaşınız, cinsiyetiniz, aile öykünüz, yaşam alışkanlıklarınız ve mevcut hastalıklarınız hangi tetkiklerin gerekli olduğunu belirler. Gereksiz tetkik hem maliyet hem de yanlış alarm riski yaratır; bu nedenle hazır paketler yerine hekimle birlikte planlanan bir kontrol daha değerlidir.
Check-up kimler için ve ne sıklıkla?
Check-up sıklığı kişiden kişiye değişir. Genç ve sağlıklı bir bireyle, ailesinde kalp hastalığı ya da şeker öyküsü olan orta yaşlı bir kişinin ihtiyaçları farklıdır.
- Ailede kronik hastalık öyküsü olanlar
- Sigara kullananlar, hareketsiz yaşam sürenler veya fazla kilolu olanlar
- Uzun süredir hekim kontrolünden geçmeyenler
- Belirli bir yaşın üzerindeki bireyler; hangi yaşta hangi taramaların gerektiğini hekim belirler
Sağlık Bakanlığı'nın ulusal tarama programları, belirli yaş gruplarında bazı kanser taramalarını ücretsiz olarak sunar. Dahiliye uzmanı ya da aile hekiminiz, bu programlardan hangilerine dahil olduğunuzu söyleyebilir.
Dahiliye randevusuna nasıl hazırlanmalısınız?
Dahiliye muayenesi geniş kapsamlıdır; hazırlığınız ne kadar iyiyse hekimin değerlendirmesi o kadar isabetli olur.
- Kullandığınız tüm ilaçların ve takviyelerin listesini götürün.
- Önceki tahlil ve görüntüleme sonuçlarını tarihe göre sıralayın.
- Belirtilerin ne zaman başladığını ve nasıl seyrettiğini not alın.
- Ailenizdeki kronik hastalıkları hatırlamaya çalışın.
- Tahlil yapılma ihtimali varsa, aç kalma gibi kurallar için kliniği önceden arayın.
Muayene sonunda kontrol zamanını, hangi durumlarda tekrar gelmeniz gerektiğini ve tahlil sonuçlarını nasıl öğreneceğinizi mutlaka sorun.
Acil durumlarda randevuyu beklemeyin
Dahiliye randevusu planlı bir değerlendirme içindir. Şiddetli göğüs ağrısı, ani nefes darlığı, bilinç bulanıklığı, yüzde veya kolda ani güçsüzlük, konuşma bozukluğu, şiddetli karın ağrısı ile birlikte kusma, kanlı kusma ya da dışkı gibi belirtilerde hemen 112'yi arayın veya en yakın acil servise başvurun. Bu belirtiler zaman kaybına tahammülü olmayan durumların işareti olabilir.