Cildiye uzmanı hangi konulara bakar?
Deri ve zührevi hastalıklar uzmanı, halk arasında cildiye ya da dermatoloji doktoru olarak bilinir. Vücudunuzun en büyük organı olan deriyi, ayrıca saç, tırnak ve ağız içi gibi mukoza yüzeylerini değerlendirir.
Bu uzmana en sık şu nedenlerle başvurulur:
- Ben, leke ve deri üzerindeki yeni oluşumların kontrolü
- Egzama, sedef ve benzeri kronik deri hastalıkları
- Sivilce ve sivilce izleri
- Mantar, siğil ve deri enfeksiyonları
- Saç dökülmesi ve saçlı deri sorunları
- Tırnak şekil ve renk değişiklikleri
- Kaşıntı, kuruluk ve alerjik deri reaksiyonları
- Aşırı terleme
Bazı iç hastalıklar deride belirti verebildiğinden cildiye uzmanı, gerekirse sizi diğer branşlara da yönlendirebilir. Cinsel yolla bulaşan hastalıkların deri bulguları da bu uzmanlık alanına girer.
Ben takibi neden önemlidir?
Benler, derideki pigment hücrelerinin kümelenmesiyle oluşan ve çoğunlukla zararsız olan oluşumlardır. Bununla birlikte bazı deri kanserleri ben görünümünde başlayabilir ya da mevcut bir bende değişiklik olarak ortaya çıkabilir. Bu nedenle benlerinizi tanımanız ve değişiklikleri fark etmeniz önemlidir.
Kendi kendinize kontrol yaparken şu özelliklere dikkat edin:
- Asimetri: Benin bir yarısı diğer yarısına benzemiyorsa
- Kenar: Sınırları düzensiz, girintili çıkıntılı ya da bulanıksa
- Renk: Tek renk yerine farklı tonlar içeriyorsa
- Çap: Belirgin biçimde büyüyorsa
- Değişim: Boyut, şekil ya da renkte zaman içinde değişim varsa
Ayrıca kanayan, kaşınan, kabuklanan ya da diğer benlerinizden belirgin biçimde farklı görünen benler için cildiye uzmanına başvurmanız gerekir. Ailesinde deri kanseri öyküsü olanlar, açık tenliler ve uzun süre güneşe maruz kalanlar için düzenli ben kontrolü ayrıca önemlidir. Cildiye uzmanı, dermatoskop adı verilen büyüteçli bir cihazla benleri ayrıntılı inceler ve gerektiğinde takip planı oluşturur.
Döküntü ve kaşıntıda ne zaman doktora gitmelisiniz?
Deri döküntüleri çok farklı nedenlerle ortaya çıkabilir: alerji, enfeksiyon, ilaç reaksiyonu, ısı ya da kronik deri hastalıkları. Bazıları birkaç gün içinde kendiliğinden geçerken bazıları uzman değerlendirmesi gerektirir.
Aşağıdaki durumlarda cildiye uzmanına başvurmanız uygundur:
- Döküntü birkaç gün içinde gerilemiyor ya da yayılıyorsa
- Şiddetli kaşıntı uykunuzu ve günlük yaşamınızı bozuyorsa
- Döküntü ağrılı, su toplamış ya da kabuklanmışsa
- Aynı bölgede tekrar tekrar döküntü oluşuyorsa
- Yeni bir ilaca başladıktan sonra döküntü ortaya çıktıysa
- Uzun süren, nedeni belirsiz kaşıntı varsa
Döküntünün fotoğrafını çekerek zaman içindeki değişimini kaydetmeniz, muayene sırasında hekiminize yardımcı olabilir. Döküntülü bölgeye kendi başınıza krem ya da bitkisel ürün uygulamak tabloyu değiştirebilir ve tanıyı zorlaştırabilir.
Sivilce için cildiyeye gitmek gerekir mi?
Sivilce, özellikle ergenlik döneminde çok yaygındır ve hafif olgular çoğunlukla kendiliğinden geriler. Ancak sivilce yalnızca ergenlik sorunu değildir; yetişkinlerde de görülebilir ve bazı durumlarda kalıcı izlere yol açabilir.
Şu durumlarda cildiye uzmanına başvurmanız önerilir:
- Sivilceler derin, ağrılı ve kist benzeri şişlikler oluşturuyorsa
- İz ya da leke bırakma eğilimi varsa
- Sırt, göğüs gibi geniş alanlara yayılmışsa
- Uzun süredir devam ediyor ve kendi denediğiniz yöntemlerle gerilemiyorsa
- Yetişkinlikte aniden başladıysa ya da adet düzensizliği gibi başka belirtiler eşlik ediyorsa
- Özgüveninizi ve sosyal yaşamınızı olumsuz etkiliyorsa
Sivilceleri sıkmak enfeksiyona ve kalıcı izlere yol açabilir. Cildiye uzmanı, cilt tipinize ve sivilcenin şiddetine uygun bir bakım ve takip planını sizinle birlikte oluşturur.
Saç ve tırnak sorunları da cildiyeye mi girer?
Evet. Saç ve tırnaklar derinin uzantısı olarak kabul edilir ve sorunları cildiye uzmanı tarafından değerlendirilir. Bu alandaki şikâyetler bazen vücuttaki başka bir dengesizliğin ilk işareti olabilir.
Şu belirtiler için cildiye randevusu almanız uygundur:
- Belirgin biçimde artan saç dökülmesi
- Saçlı deride bölgesel açılmalar
- Saçlı deride kaşıntı, kepeklenme ve kızarıklık
- Tırnaklarda kalınlaşma, renk değişimi ya da kırılganlık
- Tırnak çevresinde ağrılı şişlik ve batma
Saç dökülmesinin nedeni stres, beslenme, hormonal değişiklikler ya da deri hastalıkları olabilir. Cildiye uzmanı muayene ve gerekirse tetkiklerle nedeni araştırır. Tırnak mantarı gibi durumlar da uzman değerlendirmesi ile daha sağlıklı yönetilir.
Hangi durumlar acil başvuru gerektirir?
Deri sorunlarının büyük kısmı acil değildir ve planlı randevuyla değerlendirilir. Ancak bazı tablolar hızla ilerleyebilir ve genel sağlığı tehdit edebilir. Bu durumlarda beklemek yerine acil servise başvurmanız gerekir.
Aşağıdaki belirtilerden biri varsa vakit kaybetmeden 112'yi arayın:
- Döküntüyle birlikte nefes darlığı, dudak, dil ya da yüzde şişme
- Hızla tüm vücuda yayılan döküntü ve yüksek ateş
- Deride soyulma, su toplama ve ağız içinde yaralar ile birlikte genel durum bozukluğu
- Bastırınca solmayan, mor-kırmızı lekelerle birlikte ateş ve halsizlik
- Hızla yayılan, sıcak, kızarık ve çok ağrılı deri enfeksiyonu
- Geniş alanı kaplayan yanıklar
Acil belirti yoksa bile derinizde sizi endişelendiren her değişiklik için cildiye uzmanına başvurmaktan çekinmeyin. Muayeneye giderken makyajsız gelmeniz, kullandığınız kremleri ve ilaçları not etmeniz ve şikâyetin başlangıç zamanını hatırlamanız hekiminizin işini kolaylaştırır.